Wypadanie włosów jest częstym problemem, dlatego wpływ sposobu odżywiania na jego nasilenie jest tematem, który może poprawić jakość życia wielu osobom. Witaminy i minerały są składnikami niezbędnymi do prawidłowego wzrostu oraz funkcjonowania komórek organizmu, a niedobory niektórych z nich mogą objawiać się gorszą kondycją włosów i ich wypadaniem. Istnieje wiele suplementów diety polecanych osobom borykającym się z tym problemem, natomiast znajomość żywieniowych źródeł mikroelementów i urozmaicenie codziennego jadłospisu w bogate odżywczo składniki, powinno być pierwszym krokiem na drodze walki z wypadaniem włosów. Ponadto niektóre dostępne na rynku suplementy zawierają składniki, których efektów terapeutycznych w tym zakresie nie udowodniono naukowo.
Restrykcyjna dieta i kwasy tłuszczowe
Niskokaloryczne i niedoborowe diety mogą być przyczyną wypadania włosów. Stosowanie jadłospisu, który nie pokrywa naszego dziennego zapotrzebowania na białko, tłuszcz, węglowodany, witaminy i minerały, wiąże się z zagrożeniem niedożywienia, którego skutkiem mogą być nieprawidłowości w strukturze włosa. Jednym ze znanych konsekwencji nagłej utraty masy ciała lub ubogobiałkowej diety jest ostre łysienie telogenowe, które objawia się wzmożonym wypadaniem włosów na głowie i z innych partii ciała. Aby zapobiec utracie włosów podczas redukcji masy ciała, należy unikać diet bardzo niskokalorycznych i zadbać o pokrycie zapotrzebowania na wszystkie makro- i mikroskładniki.
Jednym z częstych błędów pojawiających się na drodze odchudzania, jest znaczne ograniczenie spożycia tłuszczu. Jego konsekwencją mogą być niedobory niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6, czego skutkiem jest wypadanie włosów na głowie i z brwi. Wykazano także, że kwasy omega-6 sprzyjają wzrostowi włosów, poprzez korzystny wpływ na proliferację komórek macierzystych, czyli na proces, który jest początkiem nowego cyklu wzrostu włosów. W związku z tym należy dbać o prawidłową podaż tych kwasów tłuszczowych poprzez wprowadzenie do diety olejów roślinnych i orzechów.
Żelazo
Na niedobór żelaza są narażone osoby stosujące dietę wegetariańską, kobiety obficie miesiączkujące, osoby z zaburzeniami wchłaniania oraz chorzy przewlekle stosujący leki zobojętniające kwas żołądkowy. Żelazo jest kofaktorem reduktazy rybonukleotydowej, czyli enzymu, od którego zależy szybkość i efektywność procesu syntezy DNA. Biorąc pod uwagę, że komórki macierzyste mieszków włosowych należą do najszybciej dzielących się komórek w organizmie, to niedobory żelaza mogą skutkować wolniejszym wzrostem włosów.
Istnieją sprzeczne wyniki badań odnośnie tego, jaki stopień niedoboru żelaza objawia się wypadaniem włosów. Prawdopodobnie jest to zależne od wielu innych czynników – przykładowo, jeśli pacjent ma zaburzenia wchłaniania, to na wypadanie włosów mogą wpływać także inne niedobory i ten efekt zauważa się jeszcze zanim gospodarka żelaza w organizmie będzie znacznie wyczerpana. W związku z tym, warto na pierwszym etapie terapii wykonać badania diagnostyczne, które pomogą w ocenie, czy wypadanie włosów może mieć związek z niedoborem tego pierwiastka.
Cynk
Przyczynami niedoborów cynku mogą być stany, które sprzyjają jego wydalaniu lub zaburzają wchłanianie: choroby zapalne jelit, anoreksja, mukowiscydoza, choroba nowotworowa, alkoholizm oraz oparzenia. Jego najbogatszymi źródłami są ryby, owoce morza, mięso, orzechy i nasiona. W wielu badaniach wykazano, że u osób z niedoborem cynku, suplementacja tego składnika wiązała się z poprawą efektywności procesu wzrostu włosa. W jednym z badań zauważono także, że osoby, u których występuje łysienie androgenowe, łysienie typu męskiego lub łysienie plackowate, miały istotnie statystycznie niższe stężenie cynku w surowicy krwi, w porównaniu do osób zdrowych.
Dokładny mechanizm wpływu cynku na wzrost włosów nie jest poznany, natomiast niektórzy autorzy sugerują, że prawdopodobne wiąże się on z ważną rolą tego pierwiastka w budowie metaloenzymów, pełniących kluczową rolę w podziałach komórkowych i syntezie białek.
Pomimo obiecujących wyników badań, wskazujących na korzyści płynące z suplementacji cynkiem u osób z problemem wypadania włosów, decyzję o suplementacji należy podejmować wyłącznie po konsultacji z lekarzem, ponieważ jego nadmiar w organizmie ma działanie toksyczne. Ponadto należy zauważyć, że ten pozytywny wpływ występuje wyłącznie wśród pacjentów, u których wykazano niedobór cynku. W ramach bezpiecznej prewencji warto zadbać o regularne spożycie żywieniowych źródeł tego składnika, w celu pokrycia dziennego zapotrzebowania.
Selen
Zawartość selenu w produktach spożywczych zależy od wysycenia gleby tym pierwiastkiem i w niektórych krajach jest ono na tyle niskie, że istnieje wysokie ryzyko niedoboru (Chiny, Tybet, Syberia). Grupami zagrożonymi niedoborem są także osoby chorujące na AIDS, z zaburzeniami wchłaniania i po długotrwałej hemodializie. Istnieje bardzo ograniczona liczba badań, które dotyczą wpływu selenu na wypadanie włosów u ludzi. Zaskakujący jest fakt, że ten pierwiastek to składnik wielu suplementów diety polecanych osobom z tym problemem. Należy pamiętać, że dzienna dawka przekraczająca 400 IU selenu jest toksyczna i może powodować wypadanie włosów. Biorąc pod uwagę to zagrożenie, warto zadbać o prawidłowe pokrycie zapotrzebowania tego składnika z dietą, a po suplementację sięgać wyłącznie z polecenia lekarza.
Witaminy z grupy B
Niedobory ryboflawiny (B2), biotyny (B7), folianów i kobalaminy (B12) mogą nasilać problem wypadania włosów. Należy jednak zauważyć, że przewlekłe niedobory tych składników są rzadkie i dotyczą tylko niektórych grup w populacji, m.in. osób z zaburzeniami wchłaniania, z chorobą alkoholową, po długotrwałej antybiotykoterapii, w stanie niedożywienia oraz stosujące dietę wegańską bez suplementacji wit. B12. W celu zapobieżenia niedoborom tych witamin u osób zdrowych, należy zwrócić uwagę na zbilansowanie diety i regularne spożywanie produktów zbożowych, mleka, jaj, mięsa, ryb i orzechów.
Witamina D
Wzrost i różnicowanie keratynocytów jest modulowane przez witaminę D, a receptor tej witaminy (vitamin D receptor, VDR) ma regulujący wpływ na cykl włosa. U pacjentów z krzywicą, której przyczyną jest mutacja w genie VDR, występuje zaburzenie owłosienia, objawiające się łysieniem. To zjawisko wskazuje na znaczącą rolę witaminy D na proces wzrostu włosa.
Według wytycznych dla populacji Środkowej Europy, dzienna suplementacja w okresie jesienno-zimowym powinna wynosić od 800 do 2000 IU dla nieotyłych dorosłych, w zależności od masy ciała. Natomiast przy chorobach związanych z wypadaniem włosów warto wykonywać regularne badania poziomu tego składnika i suplementacja powinna być ustalana indywidualnie na podstawie uzyskiwanych wyników. Dane, będące potwierdzeniem słuszności takiego postępowania, dostarczyła nam metaanaliza obejmująca 1255 pacjentów z łysieniem plackowatym, w której zauważono, że u tych chorych występuje o 8.52 ng/dL niższe stężenie witaminy D w surowicy krwi niż u osób zdrowych.
Witamina A
Nadmierna suplementacja witaminą A może spowodować toksyczny efekt, który objawia się między innymi wypadaniem włosów. W jednym z badań zauważono, że stosowanie izotretinoiny, leku będącego pochodną wit. A, wiąże się z zaburzeniami w procesie wzrostu włosa, a kilkumiesięczne przyjmowanie tej substancji objawia się zmniejszoną gęstością włosów. Zbyt wysoki poziom tej witaminy nie sprzyja prawidłowemu wzrostowi włosa, dlatego warto sięgać po jej suplementację tylko pod okiem lekarza i wyłącznie w przypadku rzeczywistego niedoboru.
Źródła:
1.Almohanna M., Ahmed. A., Tsatalis P. et al.: The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatology and Therapy 2018, on-line.
2.Trost L., Bergfeld W., Calogeras E.: The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss. J Am Acad Dermatol 2006, 54(5), 824–44.
3.Lee S., Kim B., Lee C. et al.: Increased prevalence of vitamin D deficiency in patients with alopecia areata: a systematic review and meta-analysis. J Eur Acad Dermatol Venereol 2018, 32(7), 1214–21.
4.Christakos S., Dhawan P., VerstuyfA. et al: „Vitamin D: metabolism, molecular mechanism of action, and pleiotropic effects”. Physiol Rev 2016, 96, 365– 408.
5.Emily L., Rajani K.: Diet and hair loss: effects of nutrient deficiency and supplement use. Dermatol Pract Concept 2017, 7(1), 1–10.
mgr Joanna Marciszewska – dietetyk kliniczny i sportowy, absolwentka Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. W swojej pracy opiera się na aktualnych badaniach naukowych i wdraża najnowsze doniesienia w praktykę. Prowadzi dwa gabinety dietetyczne we Wrocławiu oraz przeprowadza wizyty on-line.
www.dietetyk.tv
